Η ΕΣΠΗΤ ενώνει τη φωνή της με τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, εκφράζοντας τη βαθιά της θλίψη για τους πέντε συναδέλφους που «έπεσαν» την ώρα του καθήκοντος και επισημαίνοντας τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται στο πεδίο του πολέμου.

Ακολουθεί η σχετική ανακοίνωση που εξέδωσε η ΔΟΔ:

«Παλαιστίνη: Τουλάχιστον πέντε δημοσιογράφοι έχασαν τη ζωή τους στη Γάζα

Πέντε Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν, αρκετοί τραυματίστηκαν και άλλοι αγνοούνται κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας. Η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (ΔΟΔ) και το Συνδικάτο Παλαιστινίων Δημοσιογράφων (PJS) καταδικάζουν τις δολοφονίες και τις συνεχιζόμενες επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων. Η ΔΟΔ καλεί για την άμεση διενέργεια έρευνας για τους θανάτους τους.

Παλαιστίνιοι αναζητούν επιζώντες έπειτα από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή σε κτίρια στον προσφυγικό καταυλισμό Jabalia στη Λωρίδα της Γάζας, στις 9 Οκτωβρίου 2023. Credit: Mahmud Hams / AFP

Σε τέτοιες επικίνδυνες συνθήκες, η ΔΟΔ υπενθυμίζει στους δημοσιογράφους που βρίσκονται στο πεδίο να λαμβάνουν προφυλάξεις, να φορούν επαγγελματικό εξοπλισμό ασφαλείας και να μην ταξιδεύουν χωρίς τα Μέσα που εργάζονται να τους παρέχουν όλον τον εξοπλισμό που απαιτείται για την κάλυψη των γεγονότων. Κανένα ρεπορτάζ δεν αξίζει όσο η ζωή ενός δημοσιογράφου.

Τα ξημερώματα της 7ης Οκτωβρίου, η Χαμάς εξαπέλυσε μια άνευ προηγουμένου επίθεση στο νότιο Ισραήλ. Το Ισραήλ ανταπέδωσε με αεροπορικές επιδρομές πάνω από την πολιορκημένη Λωρίδα της Γάζας και κήρυξε επισήμως τον πόλεμο εναντίον της Χαμάς.

Στις 10 Οκτωβρίου, το Συνδικάτο PJS ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι τρεις Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι, ο Said al-Taweel, διευθυντής του πρακτορείου ειδήσεων Al-Khamisa, ο φωτορεπόρτερ Mohammed Sobboh και ο Hisham Nawajhah, ανταποκριτής πρακτορείου ειδήσεων στη Γάζα, σκοτώθηκαν σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή που χτύπησε πολυκατοικία κοντά στο αλιευτικό λιμάνι της πόλης της Γάζας. Η κυβέρνηση της Χαμάς δήλωσε ότι οι τρεις δημοσιογράφοι κάλυπταν την εκκένωση πολυκατοικίας εκεί κοντά, όταν χτύπησε ο πύραυλος, μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Η ΔΟΔ βρίσκεται στη διαδικασία επαλήθευσης των πληροφοριών για δύο άλλους Παλαιστίνιους δημοσιογράφους που ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 7 Οκτωβρίου.

Στις 7 Οκτωβρίου, ο Παλαιστίνιος φωτορεπόρτερ Mohammad Al-Salhi, που εργαζόταν στο πρακτορείο ειδήσεων Fourth Authority, έχασε τη ζωή του από πυροβολισμό ενώ κάλυπτε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στα σύνορα ανατολικά του παλαιστινιακού προσφυγικού καταυλισμού Al-Bureij, που βρίσκεται στην κεντρική Λωρίδα της Γάζας, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων WAFA.

Την ίδια ημέρα, ο Ibrahim Lafi από το πρακτορείο ειδήσεων Ain Media σκοτώθηκε ενώ έκανε ρεπορτάζ κοντά στο σημείο ελέγχου Beit Hanoun, κοντά στον διαχωριστικό φράχτη με το Ισραήλ, στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας, ανέφεραν τα Μέσα Ενημέρωσης.

Το PJS προειδοποίησε ότι στις 7 Οκτωβρίου χάθηκε η επαφή με τον τοπικό δημοσιογράφο Nidal Al-Wahidi από τον τηλεοπτικό σταθμό Al-Najah και τον φωτογράφο Haitham Abdel Wahed από το πρακτορείο Ain Media. Και οι δύο επαγγελματίες κάλυπταν τις συγκρούσεις κοντά στον διαχωριστικό φράχτη με το Ισραήλ, πλησίον του σημείου ελέγχου Beit Hanoun. Την επόμενη μέρα, η οικογένεια του Al-Wahidi ενημέρωσε τα Μέσα Ενημέρωσης ότι ο δημοσιογράφος είχε συλληφθεί από τον ισραηλινό στρατό.

Στις 7 Οκτωβρίου, στη νότια Λωρίδα της Γάζας, ο ανταποκριτής του τηλεοπτικού καναλιού Al-Ghad, Ibrahim Qanan, τραυματίστηκε στο πόδι από επίθεση πυραύλων με στόχο το νοσοκομείο Nasser στην πόλη Khan Yunis. Σε ένα παρόμοιο περιστατικό, το PJS ανέφερε ότι ο δημοσιογράφος Salah Abu Salah τραυματίστηκε από σκάγια βλήματος στην πόλη Abasan.

Στην πόλη της Γάζας, τραυματίσθηκε ο δημοσιογράφος Saleh Al-Masry και η σύζυγός του από ισραηλινά πυρά, τα οποία κατέστρεψαν τα σπίτια του διευθυντή του ραδιοφώνου Zaman, Rami Al-Sharafi και του δημοσιογράφου Basil Khair Al-Din, που εργάζεται για τον τηλεοπτικό σταθμό Al-Quds Today, αναφέρει η ανακοίνωση του PJS.

Η στιγμή που ο Πύργος της Παλαιστίνης στη Γάζα δέχεται χτύπημα από ισραηλινά πυρά στις 7 Οκτωβρίου καταγράφηκε στην τηλεόραση κατά τη διάρκεια ζωντανής μετάδοσης από τη ρεπόρτερ του Al Jazeera, Youmna Al-Sayed.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές αντιποίνων κατέστρεψαν πλήρως ή εν μέρει τα κεντρικά γραφεία πολλών Μέσων Ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένης της αίθουσας σύνταξης της εφημερίδας Al-Ayyam, του ραδιοφωνικού στούντιο Gaza FM που βρισκόταν στον Πύργο της Παλαιστίνης και των κεντρικών γραφείων του πρακτορείου ειδήσεων Shehab, μεταξύ άλλων. Τα γραφεία του παλαιστινιακού πρακτορείου ειδήσεων Ma’an υπέστησαν σοβαρές ζημιές λόγω της ισοπέδωσης του Πύργου Al-Watan.

Ο Γενικός Γραμματέας της ΔΟΔ Anthony Bellanger δήλωσε: «Οι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ σε περιοχές ένοπλων συγκρούσεων πρέπει να αντιμετωπίζονται και να προστατεύονται ως πολίτες και να τους επιτρέπεται να εκτελούν το έργο τους χωρίς παρεμβάσεις. Η ΔΟΔ καλεί όλους τους εμπλεκόμενους σε αυτή τη σύγκρουση να κάνουν ό,τι μπορούν για να προστατεύσουν τους δημοσιογράφους και τους επαγγελματίες των Μέσων Ενημέρωσης. Υπάρχει έντονο ενδιαφέρον και ανησυχία για αυτή τη σύγκρουση σε όλο τον κόσμο, αλλά το κοινό θα μπορέσει να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει, μόνο εάν επιτραπεί στους δημοσιογράφους να κάνουν τη δουλειά τους».

Το Δ.Σ. της ΕΣΠΗΤ, εκφράζει την αντίδραση και την έντονη διαμαρτυρία του απέναντι σε περιστατικά ακραίου δημόσιου λόγου που έχουν σημειωθεί αυτές τις ημέρες στα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίκτυα, και ο οποίος βρίθει ομοφοβικών, ρατσιστικών απόψεων αλλά και απροκάλυπτης ρητορικής μίσους.

Η ΠΟΕΣΥ συντάσσεται απολύτως με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ελευθερία των ΜΜΕ και την προστασία των δημοσιογράφων.

Μετά την σχετική ψηφοφορία (ψήφοι 448 υπερ, 102 κατά και 75 αποχές), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απαιτεί από τα κράτη – μέλη να διασφαλίσουν την πολυφωνία στην Ενημέρωση και να προστατεύουν την ανεξαρτησία των ΜΜΕ από κυβερνητικές, πολιτικές, οικονομικές και ιδιωτικές παρεμβάσεις.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με την απόφαση αυτή:

– Τα κράτη μέλη οφείλουν να προστατεύουν τα ΜΜΕ από παρεμβάσεις

– Ζητείται να απαγορευτεί η χρήση κατασκοπευτικών λογισμικών σε βάρος   δημοσιογράφων

– Υποχρεωτική η διαφάνεια όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ

– Δίκαιη κατανομή της κρατικής διαφήμισης.

Οι ευρωβουλευτές, τονίζεται, θέλουν να απαγορευτούν όλες οι μορφές παρεμβάσεων στις συντακτικής φύσης αποφάσεις και ζητούν να ληφθούν μέτρα ώστε να μην ασκούνται πιέσεις στους δημοσιογράφους, όπως για παράδειγμα να μην αναγκάζονται να αποκαλύπτουν τις πηγές τους, να μην υποχρεώνονται να δίνουν πρόσβαση σε κρυπτογραφημένο υλικό στις συσκευές τους και να μην επιτρέπεται η παρακολούθησή τους μέσω λογισμικών κατασκοπείας.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δηλώνει επίσης πως τα κατασκοπευτικά λογισμικά θα πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο ως έσχατη λύση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, εφόσον υπάρχει σχετική εντολή από ανεξάρτητη δικαστική αρχή η οποία διερευνά σοβαρά εγκλήματα, όπως η τρομοκρατία και η εμπορία ανθρώπων.

Διαφάνεια όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων ενημέρωσης

Για να μπορεί να αξιολογείται καλύτερα η ανεξαρτησία των ΜΜΕ, το Κοινοβούλιο ζητά να υποχρεούνται όλα τα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών επιχειρήσεων του κλάδου, να δημοσιοποιούν πληροφορίες σχετικά με το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς.

Οι ευρωβουλευτές θέλουν επίσης να υποχρεούνται τα μέσα ενημέρωσης, οι διαδικτυακές πλατφόρμες και οι μηχανές αναζήτησης να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με τα χρήματα που λαμβάνουν από κρατικές διαφημίσεις και ενισχύσεις. Σε αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνονται και πληροφορίες σχετικά με τα χρήματα που λαμβάνουν από χώρες εκτός ΕΕ.

Κανόνες ενάντια σε αυθαίρετες αποφάσεις από μεγάλες πλατφόρμες

Για να διασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις ελέγχου του περιεχομένου που λαμβάνουν οι πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες δεν θα περιορίζουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά να συσταθεί ένας μηχανισμός για τι διαχείριση των εντολών αφαίρεσης διαδικτυακού περιεχομένου. Σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, οι πλατφόρμες θα πρέπει σε πρώτο στάδιο να επεξεργάζονται δηλώσεις από τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να διαπιστώνουν ποια από αυτά είναι ανεξάρτητα και ποια όχι. Στη συνέχεια, τα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με την πρόθεση της εκάστοτε πλατφόρμας να διαγράψει ή να περιορίσει περιεχόμενο που αυτά έχουν δημοσιεύσει και να τους δίνεται περιθώριο να απαντήσουν εντός 24 ωρών. Εάν μετά την πάροδο του 24ώρου η πλατφόρμα εξακολουθεί να θεωρεί ότι το περιεχόμενο που έχει δημοσιεύσει το μέσο ενημέρωσης δεν συμμορφώνεται με τους όρους και τις προϋποθέσεις της, θα μπορεί να το διαγράψει, να περιορίσει την πρόσβαση σε αυτό, ή να παραπέμψει την υπόθεση στην εθνική ρυθμιστική αρχή, προκειμένου να λάβει εκείνη την τελική απόφαση χωρίς χρονοτριβή. Σε περίπτωση που το σχετικό μέσο θεωρεί ότι η απόφαση της πλατφόρμας δεν είναι επαρκώς δικαιολογημένη και υποσκάπτει την ελευθερία των ΜΜΕ, θα μπορεί να ζητήσει εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς.

Οικονομική βιωσιμότητα

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα δημόσια μέσα ενημέρωσης θα χρηματοδοτούνται με επαρκή, βιώσιμο και προβλέψιμο τρόπο μέσω πολυετών προϋπολογισμών.

Για να διασφαλιστεί ότι τα μέσα ενημέρωσης δεν θα εξαρτώνται από την κρατική διαφήμιση, το Κοινοβούλιο προτείνει να θεσπιστεί ένα ανώτατο όριο όσον αφορά την κρατική διαφημιστική δαπάνη που επιτρέπεται να κατευθύνεται σε κάθε πάροχο υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων, διαδικτυακή πλατφόρμα ή μηχανή αναζήτησης. Συγκεκριμένα, προτείνουν να μην μπορεί η δαπάνη αυτή να ξεπερνά το 15% του συνολικού διαφημιστικού προϋπολογισμού που διαχειρίζεται η αρμόδια αρχή στην εκάστοτε χώρα της ΕΕ. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης να είναι δημόσια προσβάσιμα τα κριτήρια βάσει των οποίων διατίθενται κρατικά κονδύλια σε μέσα ενημέρωσης.

Ανεξάρτητος φορέας της ΕΕ για τα ΜΜΕ

Επιπλέον, το Κοινοβούλιο ζητά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης, ένα νέο όργανο της ΕΕ που θα συσταθεί με βάση την πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, να είναι νομικά και επιχειρησιακά ανεξάρτητο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τέλος, οι ευρωβουλευτές ζητούν να δημιουργηθεί μια ανεξάρτητη «ομάδα εμπειρογνωμόνων», η οποία θα εκπροσωπεί τον κλάδο των ΜΜΕ και την κοινωνία των πολιτών και η οποία θα παρέχει συμβουλές προς το νέο αυτό συμβούλιο.